Chúng tôi đang xây một hệ thống máy tính mới từ đầu, để ai cũng dùng được. Mọi thứ trong đó, dù là một người, một không gian chung hay một phần việc, đều được đặt tên bằng một con số dài mà không ai có thể đọc to. Vì vậy mỗi thứ còn có một tên nói ngắn, vài âm tiết đơn giản mà bạn có thể đọc qua điện thoại cho người ở nước khác. Điều đó chỉ có tác dụng nếu các âm tiết nghe khác nhau với mọi người, dù họ lớn lên với ngôn ngữ nào. Bài kiểm tra này là cách chúng tôi tìm ra những âm tiết như vậy.
Mỗi phần dưới đây đứng riêng được. Hãy mở những phần bạn quan tâm.
Trong hệ thống chúng tôi đang xây, mỗi thứ có một cái tên dài và chính xác: một con số tính ra từ chính nội dung của thứ đó, dài đến mức không ai đọc nổi. Vì vậy mỗi thứ còn có một koan, một cách ngắn để đọc to cái tên ấy. Chúng tôi lấy phần đầu của con số, đổi từng đoạn của nó thành một trong 64 âm tiết đơn giản, rồi đọc các âm tiết đó. Vài âm tiết là đủ để gọi tên một người. Bốn âm tiết gọi một không gian chung. Tối đa tám âm tiết gọi một thứ riêng lẻ. Độ dài cho bạn biết bạn đang nghe loại gì.
Koan chỉ là một cách đọc con số. Hai người phát âm khác nhau, hoặc dùng các bộ âm tiết khác nhau, vẫn chỉ cùng một con số. Đọc khác đi không bao giờ làm thay đổi chính thứ đó. Nhờ vậy sau này chúng tôi có thể đổi các âm tiết, nếu kiểm tra cho thấy chọn chưa tốt, mà không làm xáo trộn bất cứ thứ gì đã được đặt tên.
Có hai bộ âm tiết đang được cân nhắc. bộ A dùng tám phụ âm (k t p m n s l w), bốn nguyên âm a e i u và phần cuối “ng” có cũng được, không có cũng được. bộ B dùng cùng các phụ âm, các nguyên âm a o i u và phần cuối “n” có cũng được, không có cũng được. Tám phụ âm nhân bốn nguyên âm nhân hai kiểu kết thúc là 64, ở bộ nào cũng vậy. Hai bộ khác nhau đúng ở những chỗ chúng tôi chưa chắc mọi người nghe được: e với i, o với u, a với o, i với u, và n với ng.
Phiên bản đầu của bảng âm có cả r và l. Với vài tỷ người, trong đó có người nói tiếng Nhật, tiếng Hàn và nhiều ngôn ngữ ở Trung Quốc, r và l là một âm, nên một nửa bảng âm sẽ lẫn vào nửa kia. Chúng tôi biết điều đó từ một nghiên cứu trên giấy, chấm điểm các cách viết được 55 giọng máy tính đọc lên và không dùng đến một đôi tai người nào. Còn người khởi xướng dự án thì biết điều đó từ kinh nghiệm.
Có những cặp âm khó phân biệt trong ngôn ngữ này nhưng dễ trong ngôn ngữ khác. Người nói tiếng Tây Ban Nha thường nghe v và b thành một âm, và nhiều nơi ở châu Mỹ Latinh nghe s và z thành một âm. Trong tiếng Nhật, tiếng Phần Lan và tiếng Tamil, độ dài của nguyên âm làm đổi nghĩa từ, nên một nguyên âm kéo dài có thể còn hoặc mất trên đường dây điện thoại tệ. e và i, hay o và u, bị lẫn trong rất nhiều giọng. Không ai chỉ từ ngôn ngữ của mình mà biết được cặp nào quan trọng, nên chúng tôi hỏi người ở nhiều nơi.
Mục tiêu rất đơn giản: chọn 64 âm tiết mà nhiều người nhất, trong nhiều ngôn ngữ nhất, trên đường dây điện thoại tệ nhất, vẫn phân biệt được.
Một phiên bản trước của bài kiểm tra này (một giọng, chỉ người nói tiếng Anh, 10 người, 330 câu trả lời) cho thấy r và l chưa bao giờ bị nhầm: sai 0 trên 30. Đó đúng là điều ta mong đợi ở người nghe tiếng Anh, và nó không cho chúng tôi biết gì về những người mà bài kiểm tra này được làm ra để phục vụ. e với i sai 7 trên 30, p với k sai 8 trên 30, và v với b sai 8 trên 30. Đó đều là những con số nhỏ và có thể chỉ là ngẫu nhiên.
Số liệu trực tiếp nằm ở trang kết quả.
Bạn nghe một âm tiết, và hai cách viết hiện ra. Bạn chọn cách viết bạn nghe thấy. Mỗi cặp âm xuất hiện hai lần, trong các âm tiết khác nhau, và hai nút đổi bên ngẫu nhiên, nên cứ bấm nút bên trái sẽ không thể trông như nghe giỏi. Có 28 câu hỏi.
Các âm được đọc bằng những giọng có sẵn trong trình duyệt của bạn, và bài kiểm tra lần lượt dùng tất cả các giọng đó. Chúng tôi ghi lại tên giọng cùng mỗi câu trả lời, vì giọng máy đọc một cách viết theo kiểu riêng của nó: một lỗi một phần là do tai bạn, một phần là do giọng đọc. Nhiều giọng khác nhau, được nhiều người khác nhau nghe, giúp chúng tôi tách hai điều đó ra. Vì vậy hãy coi điểm của bạn là một gợi ý, không phải một phán quyết. Ở đây không có gì là đánh giá bạn: bạn là dụng cụ đo, không phải thứ được đo.
Cuối bài, bạn thấy điểm của mình cho từng cặp bên cạnh điểm của mọi người, và bên cạnh những người có cùng tiếng mẹ đẻ khi đã có đủ người. Bạn cũng nhận được một koan của riêng mình: một koan ngẫu nhiên, tạo ngay trong trình duyệt của bạn và hiện bằng cả hai bộ âm tiết. Nó không được lưu hay gửi đi đâu. Các âm tiết và cách viết không bao giờ được dịch, vì chúng chính là bài kiểm tra; chỉ những lời xung quanh mới được dịch.
Lưu cho mỗi câu trả lời: âm tiết đã phát, lựa chọn còn lại, lựa chọn bạn chọn, cặp âm đang được kiểm tra, giọng đọc (tên và ngôn ngữ), thời gian, ngôn ngữ trang được hiện, và một mã ngẫu nhiên tạo trong trình duyệt của bạn để nối các câu trả lời của cùng một người. Lưu một lần mỗi lượt truy cập, chỉ khi bạn có gõ: tiếng mẹ đẻ, các ngôn ngữ khác, và quốc gia hoặc vùng, đúng như bạn viết. Tên của bạn là một lựa chọn riêng ở cuối.
Bài kiểm tra không lưu: địa chỉ IP, thông tin thiết bị hay trình duyệt của bạn, bất kỳ cookie hay tài khoản nào. Chúng tôi không xem yêu cầu đến từ đâu. Công ty lưu trữ trang này, Cloudflare, giữ nhật ký chuẩn của riêng họ, chúng tôi không đọc và cũng không kiểm soát được.
Cách dùng: để quyết định các âm tiết nào vào bảng chữ cái nói, và để công bố những gì chúng tôi tìm ra. Tất cả đều mở. Các bảng và bảng tính chứa mọi câu trả lời (CSV) là công khai. Bảng tính có chữ về ngôn ngữ và vùng bạn đã gõ, giọng đọc, các câu trả lời và mã ngẫu nhiên của lượt truy cập của bạn, và không bao giờ có tên. Xin đừng gõ vào các ô đó bất cứ điều gì bạn không muốn công bố.
Cuối cùng bạn chọn. Ẩn danh là mặc định: bạn được tính vào, không bị nêu tên. Hoặc ghi công tôi là một tên hay biệt danh do bạn chọn, sẽ xuất hiện trên trang ghi công. Tên được lưu riêng với câu trả lời và không có trong bảng tính công khai. Chúng tôi không kiểm tra tên. Tên có liên kết hoặc mã sẽ bị từ chối, và chúng tôi sẽ xóa tên nào xúc phạm.
Đây là một phần nhỏ của một công việc lớn hơn, và mọi người giúp sức đều được ghi tên nếu họ muốn.
Trang này có 24 ngôn ngữ để những người không đọc được tiếng Anh cũng tham gia được. Các lời xung quanh bài kiểm tra do máy dịch và chưa được người bản ngữ kiểm tra. Mỗi trang đã dịch đều nói rõ điều đó. Nếu bạn đọc được một trong các ngôn ngữ này, xin dùng “Đề xuất sửa”: lời bạn viết được lưu để một người xem lại và không bao giờ được áp dụng tự động. Bạn có thể được ghi công vì việc đó, hoặc ẩn danh.